Wat is een Nabij-de-doodervaring/Bijna-doodervaring?
De nabij-de-doodervaring (NDE) is een geheel van indrukken tijdens een bijzondere bewustzijnstoestand. Dit is het gevolg van een periode van klinisch dood zijn, een ernstige ziekte, een bijna fatale situatie of een stervensproces. Een NDE kan ook voorkomen bij hoge stress of diepe meditatie, of zelfs heel spontaan zonder enige aanleiding. Pas sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw is het bekend onder de namen 'bijna-doodervaring' (BDE) en 'nabij-de-doodervaring' (NDE). 
 

Uit Amerikaanse, Australische en Duitse enquêtes en een recente herwaardering van deze onderzoeken is gebleken dat ongeveer 4,2% van de bevolking een NDE of een soortgelijke ervaring heeft meegemaakt. Dat wil zeggen, dat in Nederland enkele honderdduizenden mensen zo’n ervaring hebben gehad. Het percentage NDE bij kinderen tijdens een kritieke medische situatie zoals een bijna-verdrinking ligt waarschijnlijk boven de 90%. 

Het komt in alle tijden en alle culturen voor, ongeacht leeftijd, geslacht, opleiding-, of geloofsovertuiging. De Nederlandse cardioloog Pim van Lommel et al. heeft wetenschappelijk onderzoek verricht naar het voorkomen van een NDE bij mensen die vanwege een hartstilstand klinisch dood zijn geweest. Dat wil zeggen: men had geen bloedcirculatie, geen ademhaling (meer), geen reflexen en ook de hersenstam en de hersenschors functioneerden niet meer ('flat-line'). Normaal gesproken zouden die mensen ernstig hersenletsel oplopen of sterven als zij niet binnen 5 à 10 minuten gereanimeerd werden. Na een geslaagde reanimatie heeft 18% van die mensen een min of meer diepe NDE gehad. De conclusie van dit baanbrekende onderzoek is op 15 december 2001 in het Britse medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet gepubliceerd (Lancet 2001 * vol. 358 pg. 2039-45). Dit onderzoek stelt dat mensen vanuit een positie buiten hun lichaam kunnen waarnemen, emoties ervaren en zich feiten herinneren. Ook is gebleken, dat die belevenis niet het gevolg is van een medische, fysiologische of psychologische oorzaak. Pim van Lommel heeft eveneens over dit onderwerp een wetenschappelijke visie gegeven in het baanbrekende boek 'Eindeloos Bewustzijn'. Van Lommel, P. (2007). Eindeloos Bewustzijn, Kampen: Ten Have;  ISBN 9789025957780.

De Nabij-de-doodervaring in zijn details
Er is pas sprake van een positieve NDE als er drie of meer van de volgende aspecten zijn waargenomen:

• De ervaring is niet onder woorden te brengen en uit te spreken;
• Er is het gevoel van rust en vrede, er is geen pijn meer;
• Er is het besef dood te zijn;
• De uittredingservaring: er is waarneming buiten en boven het bewusteloze lichaam, ook van de omgeving. Er is ook waarneming door blinde en dove personen;
• Er is het gevoel zich te bewegen in een donkere ruimte, vaak een “tunnel” genoemd met aan het einde een helder licht;
• Er is het waarnemen van een andere niet-westerse omgeving, met prachtige kleuren, en soms muziek;
• Je kunt overleden dierbaren en bekenden ontmoeten. Soms vindt er communicatie plaats;
• Contact met een stralend, niet verblindend licht;
• Er is een diepgaande communicatie, meestal in een sfeer van onvoorwaardelijke liefde en acceptatie;
• Er vindt een levensschouw of terugblik plaats: een levensoverzicht waarbij men zijn hele leven overziet en zich bewust wordt van zijn handelen en de gevolgen daarvan; bijvoorbeeld de vreugde en verdriet dat men anderen berokkend heeft;
• Soms is er ook een vooruitblik;
• Het waarnemen van een “grens”, van waarachter geen terugkeer mogelijk zal zijn;
• De terugkeer in het lichaam, vaak met het besef van een doel of een opdracht in het leven.

Hel-ervaringen
Er zijn ook negatieve nabij-de-doodervaringen, ook wel “hel-ervaringen” genoemd. Hel-ervaringen komen veel minder vaak voor dan de positieve. In het algemeen kan gezegd worden dat ondanks het angstige aspect van zo’n hel-ervaring de uitwerking toch heel positief kan zijn bij een goede begeleiding door hulpverleners of door lotgenoten die beseffen wat er gebeurd was en is.

Gevolgen en herkenning
Door zo’n intense ervaring kan een mens wezenlijk veranderen door het inzicht dat hij heeft gekregen. Doorgaans wordt hij milder, minder materialistisch maar meer geïnteresseerd in kennis, milieu en religie en in de zin van het leven. Zo heeft hij:

• geen angst meer voor de dood; soms verlangt hij er zelfs naar vanwege een zeker heimwee naar die allesomvattende en onvoorwaardelijke Liefde;
• behoefte aan stilte en om zich terug te terugtrekken (dromerigheid bij kinderen) of om erover te praten ofschoon er eigenlijk geen woorden voor te vinden zijn;
• positiever zelfbeeld en een andere visie op mens en samenleving;
• sterk verantwoordelijkheidsgevoel ook ten opzichte van de wereld en het milieu;
• een verhoogde intuïtie en gevoeligheid voor horen, zien en voelen (paranormale ervaringen);
• een verandering in religieuze beleving/godsbeeld;
• last van overgevoeligheid;
• een veranderd slaapritme;
• last van te dichte nabijheid van de partner.

Zeker voor de naasten, maar ook voor hulpverleners (artsen, verpleegkundigen, psychiaters, etc.) geldt dat ze op deze verschijnselen alert moeten zijn als iemand een levensbedreigende situatie heeft meegemaakt. Alsdan bestaat de mogelijkheid van een NDE. Als een patiënt voor zo’n ervaring geen erkenning krijgt, kan dat heel verwarrend zijn en ertoe leiden, dat die vereenzaamt en vervreemd gaat voelen van de wereld om zich heen. Veel NDE’rs vertellen van het grote onbegrip of zelfs enige afkeer die zij ondervonden van hulpverleners. Veelal werd dan een NDE afgedaan als een hallucinatie, en dat terwijl voor een NDE’r de ervaring vaak “werkelijker dan werkelijk” was. NetwerkNDE. (3 april 2025 13.29 uur). NetwerkNDE/kenmerken. https://netwerknde.nl/kenmerken/

M 06 16440977    Henneke Dijkstra
E   [email protected]